ศูนย์ข้อมูลความรู้ประชาชนจังหวัดน่าน: อำเภอแม่จริม

แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ อำเภอแม่จริม แสดงบทความทั้งหมด

แหล่งประกอบการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกล้วย

ผลิตภัณฑ์ชุมชนและท้องถิ่น (OTOP)

สินค้า หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ ได้แก่ “กล้วยกรอบ”

เป็นสินค้า OTOP ระดับ 4 ดาว ปี 2549 "ตรากล้วยหอม "

ผลิตโดย กลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร บ้านห้วยบง

สถานที่ตั้ง บ้านห้วยบง ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ศึกษาเพิ่มเติม

แหล่งเรียนรู้ วัดห้วยซ้อ ตำบลหมอเมือง

ประวัติความเป็นมา

วัดห้วยซ้อ ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ต.หมอเมือง อ.แม่จริม จ.น่าน ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2332 โดยการนพของ พ่อแสนเขื่อน พรมเกษา เดิมวัดห้วยซ้อได้ก่อสร้างอยู่บนดอย(ภูเขา) ซึ่งอยู่บนวัดที่สร้างอยู่ปัจจุบัน เรียกว่า ดอยก้อมก่อ กาลต่อมาได้มีครูบาอาริยะ เจ้าอาวาสวัดหมอเมือง ในสมัยนั้นได้เล็งเห็นว่าภายในอนาคตจะได้มีการขยายวัดขึ้นประกอบกับเป็นดอย ลาดชันไม่สะดวกในการทำบุญ จึงได้ชักนำชาวบ้านได้ย้ายวัดดอยก้อมก้อมาสร้างในสถานที่วัดในที่ดินนายจัน ธิมา เป็นจำนวน 4 ไร่ 3 งาน ภายในปี พ.ศ.2490 ได้มีการรื้อถอนวิหารหลังเดิมแล้วจัดให้มีการก่อสร้างขึ้นมาใหม่ ซึ่งเป็นหลังเดียวกับที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2540 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ต่อมาเมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ.2547 ได้มีการบูรณะ ซ๋อมแซมจากสำนักงานกรมศิลปากรที่ 7 จ.น่าน จนกระทั่งสมบูรณ์ ภายในปีเดียวกันนี้ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากองค์การบริหารส่วนตำบลหมอเมือง มาตกแต่ง ปรับปรุง ทัศนียภาพบริเวณหน้าวัด และได้รับการคัดเลือกเป็น 1 วัด 1 อำเภอ เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในวโรกาสที่พระองค์ทรงมีพระชนมายุครบ 72 พรรษาในปี พ.ศ2549 ได้มีการยกฐานะของวัดให้เป็นวัดที่มีมรดกทางวัฒนธรรม มีการส่งเสริม อนุรักษ์โบราณสถาน และเป้นการเชิดชู เมืองน่านให้เป็นเมืองมรดกโลกทางล้านนาตะวันออก จนกระทั่งปัจจุบันด้วย ตั้งแต่มีการสร้างวัดมาจนกระทั่งปัจจุบันได้มีเจ้าอาวาสและผู้รักษาการเจ้า อาวาสจำนวน 24 รูป ปัจจุบันมีท่านพระครูพิพิธนันทคุณ เป็นเจ้าอาวาส และเจ้าคณะตำบลหมอเมืองศึกษาเพิ่มเติม

นายใจ นันต๊ะปิน (ปราชญ์ชาวบ้าน)

ประเภทภูมิปัญญา : การจักสาน

ประวัติข้อมูลส่วนตัวของผู้ประกอบภูมิปัญา

นายใจ นันต๊ะปิน อายุ 68 ปี ดำรงตำแหน่งประธานกลุ่มหัตถกรรมจักสานพื้นบ้านบ้านทุ่งกวาง

ประวัติความเป็นมาของภูมิปัญญา

กลุ่มหัตถกรรมจักสานพื้นบ้านบ้านทุ่งกวาง บ้านทุ่งกวาง หมู่ 4 ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน เป็นกลุ่มหัตถกรรมจักสานพื้นบ้าน ที่เกิดจากการรวมกลุ่มของภูมิปัญญา ปราชญ์ชาวบ้านบ้านทุ่งกวาง ที่มีความรู้ความสามารถทางด้านหัตถกรรมการจักสานพื้นบ้านจำนวนสมาชิก 20 คน ที่รวมกลุ่มในการผลิตหัตถกรรมการจักสานพื้นบ้านต่างๆ ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ตั้งแต่อดีต เช่น การจักสานกระติ๊บข้าว กระบุง ข้องจับปลา ตระกร้า เหิง หิง ไหข้าวฟื้น สุ่มไก่ กระชอนไม้ไผ่ ตระแกรงไม้ไผ่ หมวก เข่ง กระบวยตักน้ำ ไม้กวาดก้านมะพร้าว สวิง ฯลฯ ต่อมาในปีพุทธศักราช 2541 กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ได้เรียนเชิญภูมิปัญญากลุ่มหัตถกรรมจักสานพื้นบ้าน บ้านทุ่งกวาง เป็นวิทยากรในการ ถ่ายทอดความรู้ทางด้านหัตถกรรมจักสาน และผลิตภัณฑ์จากหัตถกรรมการ จักสานพื้นบ้านต่างๆ พร้อมทั้งร่วมศึกษาดูงานทางด้านหัตถกรรมการจักสานพื้นบ้าน ที่บ้านก๋ง อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน กลุ่มหัตถกรรมจักสานพื้นบ้านบ้านทุ่งกวาง ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก มูลนิธิคนบ่อว้า ( แม่จริม ) และศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โครงการ SML จำนวน 200,000 บาท ( สองแสนบาทถ้วน ) ในการจัดสร้างสถานที่ตั้งของ ศูนย์หัตถกรรมจักสานพื้นบ้านบ้านทุ่งกวาง ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ปัจจุบัน ศูนย์หัตถกรรมจักสานพื้นบ้านบ้านทุ่งกวาง ตั้งอยู่เลขที่ 14 หมู่ 4 บ้านทุ่งกวาง ตำบลหมอเมือง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โดยการนำของนายใจ นันต๊ะปิน อายุ 68 ปี ดำรงตำแหน่งประธานกลุ่มหัตถกรรมจักสานพื้นบ้านบ้านทุ่งกวาง ศึกษาเพิ่มเติม

ประเพณีตานก๋วยสลาก อำเภอแม่จริม

ประวัติความเป็นมาของวัฒนธรรม

ประเพณีตานก๋วยสลากหรือสลากภัตรนี้เป็นประเพณีที่ชาวล้านนาแสดงความระลึกถึงบรรพบุรุษญาติมิตรผู้ล่วงลับไปแล้วด้วยการทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้ผ่านสิ่งที่เรียกว่า ก๋วยสลาก

ก๋วยสลาก สานจากไม้ไผ่เป็นรูปทรงกระบอก (ชะลอม) ข้างในกรุด้านข้างด้วยใบตอง สำหรับบรรจุข้าวสาร อาหารแห้ง ผลหมากรากไม้ ของใช้จำเป็น ดอกไม้ธูปเทียน โดยชาวบ้านจะนำก๋วยสลากของแต่ละคนไปรวมกันที่วัดเพื่อทำพิธีทางศาสนา

จากนั้นก็จะมีการสุ่มแจกสลากให้กับพระแต่ละรูปโดยที่ไม่มีใครทราบว่าในตานก๋วยสลากนั้นมีอะไรอยู่ข้างในบ้าง พระรูปใดจับได้ตานก๋วยสลากของใครก็จะเรียกชื่อเจ้าของตานก๋วยสลากนั้นออกมารับศีลรับพร และกรวดน้ำอุทิศบุญกุศลให้กับผู้ล่วงลับไปแล้ว ส่วนสิ่งของในตานก๋วยสลาก หากมีเหลือเฟือมากพระภิกษุก็จะนำไปแจกจ่ายให้กับผู้ยากไร้อีกต่อหนึ่งศึกษาเพิ่มเติม

อาชีพ ไม้กวาดดอกหญ้า (แม่จริม)

ไม้กวาดดอกหญ้า ทำมาจากดอกหญ้าที่เรียกว่าดอกหญ้าก๋ง ซึ่งส่วนใหญ่จะเก็บได้ในช่วงเดือนธันวาคม มกราคม กุมภาพันธ์ แต่ในช่วงที่ดอกออกมากที่สุด จะอยู่ในช่วงต้นเดือนมกราคม ดอกหญ้าก๋งเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ อยู่ตามเชิงเขา หรือพื้นที่สูง ซึ่งการทำไม้กวาดดอกหญ้าเป็นการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ เวลาว่างหลังจากการเก็บเกี่ยวข้าวไร่เสร็จแล้ว ก็จะใช้เวลาว่างทำไม้กวาดไว้ใช้ในครัวเรือน และบางส่วนก็จะทำไม้กวาดเป็นอาชีพเสริม จำหน่ายภายในชุมชน เพื่อสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัว ต่อมามีชุมชนใกล้เคียงมาเห็นก็ขอซื้อไปใช้ เมื่อชาวบ้านเห็นว่าทำแล้วขายได้ จึงเก็บดอกหญ้าก๋งไว้ทีละมากๆ เพื่อทำขายให้กับชุมชนใกล้เคียง จนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ของตำบลไปโดยไม่รู้ตัว ศึกษาเพิ่มเติม

ปีใหม่ม้ง

ประวัติความเป็นมาของวัฒนธรรม

 ปีใหม่ม้ง ที่หมู่บ้านของชาวไทยภูเขาเผ่าม้งประเพณีปีใหม่  ตรงกับ ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 2 ซึ่งส่วนใหญ่จะอยู่ในระยะเวลาระหว่างเดือนธันวาคม-มกราคมของทุกปี ซึ่งในวันปีใหม่นี้ของชาวม้งจัดเป็นงานประเพณีที่ชาวม้งรอคอยอย่างใจจดใจจ่อ เนื่องจากจะเป็นการพบปะกันระหว่างกลุ่มญาติมีประเพณีขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์และผู้อาวุโส เป็นวันที่หนุ่มๆสาวๆในหมู่บ้านจะได้เลือกคู่ มีการจัดการแข่งขันกีฬาประเพณีและการละเล่นต่างๆ เช่น ลูกข่าง ลูกช่วง และยังมีการแข่งขันล้อเลื่อนไม้ชิงแชมป์ประเทศไทยซึ่งเป็นกีฬาที่ท้าทายน่าสนใจเป็นอย่างมาก แต่นอกการละเล่นที่สร้างความสนุกสนานแล้วชาวม้งก็ไม่ลืมที่จะทำพิธีกรรมต้อนรับปีใหม่ซึ่งจัดเป็นพิธีกรรมที่ชาวม้งให้ความสำคัญกันมาก ศึกษาเพิ่มเติม

สู่ขวัญข้าว

ประวัติความเป็นมาของวัฒนธรรม

การสู่ขวัญข้าวเป็นประเพณีที่ชาวนาตำบลน้ำพางนั้นปฏิบัติสืบต่อกันมาแต่โบราณ  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเรียกขวัญพระแม่โพสพที่ตกหล่นตามท้องนาหลังจากเก็บเกี่ยวขึ้นสู่ยุ้งฉางข้าว  และเป็นการบูชาพระแม่โพสพที่คอยช่วยป้องกันศัตรูพืชและสัตว์ที่จะมาทำลายข้าวในนา และนอกจากนี้นั้นยังเป็นความเชื่อของชาวนาว่าการบูชาพระแม่โพสพนั้นจะช่วยให้ได้ผลผลิตที่มากขึ้นในปีต่อ ๆ ไป   โดยเครื่องพิธีจะมีไก่และเครื่องสังเวยแก่พระแม่โพสพ  ที่ช่วยให้ได้ทำให้ข้าวได้ผลผลิตเป็นที่พอใจ แต่ถ้าหากเป็นพิธีสู่ขวัญข้าวแบบใหญ่ โดยส่วนมากแล้วเจ้าของจะไม่ได้กล่าวคำสังเวยได้ด้วยตัวเองจึงต้องขออาจารย์ประจำหมู่บ้านเป็นผู้โอกาสให้  โดยจะทำหลังฤดูเก็บเกี่ยว ศึกษาเพิ่มเติม

สลากภัตร

ประวัติความเป็นมาของวัฒนธรรม

คำว่า สลากภัต (บาลี: สลากภตฺต) เป็นศัพท์ในพระวินัยปิฎก เป็นชื่อเรียกวิธีถวายทานแก่พระสงฆ์วิธีหนึ่ง โดยการจับสลากเพื่อแจกภัตตาหารหรือปัจจัยวัตถุที่ได้รับจากผู้ศรัทธาถวาย เพื่ออนุเคราะห์แก่ผู้ศรัทธาที่มีปัจจัยวัตถุจำกัดและไม่สามารถถวายแก่พระสงฆ์ทั้งหมดได้

ประเพณีสลากภัต หรือที่ชาวล้านนาทางภาคเหนือเรียกว่า ประเพณีตานก๋วยสลาก โดยส่วนมากจะจัดขึ้นในช่วงเดือน กันยายน ถึงเดือน ตุลาคม ซึ่งในการตานก๋วยสลากนั้น ชาวบ้านจะมีชะลอม หรือตะกร้า ปัจจุบันได้เปลี่ยนไปตามยุคสมัยแล้วนะคะ ในสมัยใหม่ นิยมนำมาใส่ถัง หรือกระติกน้ำแข็ง เพราะมีประโยชน์ใช้งานมากกว่าพวกตะกร้าไม้ไผ่ แล้วใส่ของใช้ต่างๆลงไป เช่นอาหาร คาว หวาน สบู่ ยาสีฟัน เครื่องใช้ต่างๆ ที่คนเราใช้ในชีวิตประจำวัน พร้อมด้วยปัจจัย หรือที่ชาวบ้านนิยมเรียก คือใส่ยอด ก็คือ ใส่ซองเงินเสียบยอดไม้ไผ่ลงไป เพื่อเป็นการอุทิศ ส่วนกุศลไปหาญาติ สนิท มิตรสหาย ที่ได้ล่วงลับไปแล้ว ตามความเชื่อเพื่อให้พวกท่านได้มีของกินของใช้ในโลกหลังความตาย ถือเป็นการทดแทนคุณพวกท่านศึกษาเพิ่มเติม

เลี้ยงผีปู่ย่า

ประวัติข้อมูลส่วนตัวของผู้ประกอบภูมิปัญญา  

ในสมัยบ้านเมืองยังไม่เจริญรุ่งเรือง คนโบราณมักอยู่กันเป็นขกู๋น (ตระกูลเดียวกัน) ถ้าหากว่าผู้ที่เป็นคนมาตั้งบ้านอยู่เป็นคนแรกแล้วแพร่ขยายหมู่ญาติ ตระกูลให้กว้างขวางขึ้น และหากคนนี้ล้มตายจากไปไม่ว่านานแค่ไหนหลายชั่วคนแล้วก็ตาม ท่านเหล่านี้ได้ทำประโยชน์ไว้ให้ลูกหลานที่เกิดมาภายหลัง มักจะได้รับบอกเล่า สืบต่อกันมานั้นเป็นตระกูลของพวกเครือญาติว่าพวกเรานั้นคือ ญาติพี่น้องกันและยังมีหอที่บ้านนั้น เป็น ผี ปู่ ย่า   โดย ถือว่าผู้ตายไปแล้วยังมีวิญญาณและที่ได้ไปเกิดเป็นเทวบุตรเทวดาไปแล้ว ก็มีที่เหลือหลงเป็นคนวิสัย กลายเป็นสัมภเวสี คอยรับส่วนบุญอยู่ก็มีคนโบราณยังจดจำเรื่องนี้อยู่ในจิตใจว่า ท่านเหล่านี้ยังมีบุญคุณแก่ตนมาก่อน  เมื่อคิดได้เช่นนั้น....จึงได้ทำที่สักการะบูชา.....จึงพากันทำที่อยู่อาศัยให้แก่ ปู่ ย่ามีเสื่อ หมอน น้ำต้น (คนโท) ขันหมาก กระโถน แจกันดอกไม้ ธูป เทียน ไว้บูชา ศึกษาเพิ่มเติม

การทอผ้าทอมือ

รายละเอียดของผุู้ประกอบอาชีพ (ประวัติข้อมูลส่วนตัว)

นางอัสนีย์  อินขาว  เลขที่ 64  หมู่  4 ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน

โทร  080-1337646

สถานที่ ที่ตั้ง (พิกัด) ของผู้ประกอบอาชีพ ศึกษาเพิ่มเติม

ปราชญ์ชาวบ้าน นายอินเดช ปันทะมา

ประเภท(ข้อมูลเฉพาะ) ภูมิปัญญา

การประกอบอาชีพ 

ประวัติความเป็นมาของปราชญ์ชาวบ้าน

นายอินเดช  ปันทะมา   เกิดวันที่  18 เมษายน  2494    อายุ  67 ปี

ที่อยู่ เลขที่ 1 หมู่ 4 ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน 55170

สถานที่ตั้ง (พิกัด) ของปราชญ์ชาวบ้าน

1 หมู่ 4 ตำบลน้ำพาง อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน ศึกษาเพิ่มเติม

อุทยานแห่งชาติแม่จริม

รายละเอียดของแหล่งท่องเที่ยว อุทยานแห่งชาติแม่จริม ได้รับการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ ลำดับที่ 106 ของประเทศไทย มีเนื้อที่ประมาณ 270,000 ไร่ ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงมากกว่าร้อยละ 35 ทอดตัวในทิศเหนือไปยังทิศตะวันตกเฉียงใต้ มีเทือกเขาหลวงพระบางที่ทอดตัวจากทิศเหนือลงสู่ทิศใต้เป็นแนวเขตแดนกั้นระหว่างประเทศไทยและประเทศลาว ยอดเขามีความสูงเฉลี่ยประมาณ 300-1,652 เมตรจากระดับน้ำทะเล มียอดดอยขุนลาน เป็นยอดสูงสุดประมาณ 1,652 เมตร รองลงมาคือดอยแดนดิน สูง 1,558 เมตร ดอยขุนปูน สูง 1,530 เมตร ดอยขุนคูณ สูง 1,307 เมตร โดยมีแม่น้ำว้าไหลจากเทือกเขาหลวงพระบางผ่านทางทิศตะวันตกของพื้นที่เป็นระยะทาง 7.5 กิโลเมตร ซึ่งทำให้มีกิจกรรมท่องเที่ยวที่โดดเด่นคือ การล่องเรือยางในลำน้ำว้า รวมระยะทางถึง 19.2 กิโลเมตร ศึกษาเพิ่มเติม

ประเพณีเลี้ยงผีปูย่า

ประเพณีเลี้ยงผีปู่ย่า
แสดงให้เห็นถึงการรู้จักตอบแทนผู้มีพระคุณ คือ ปู่ย่าตายาย ทำให้ลูกหลานมีที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ สร้างความสามัคคีระหว่างญาติพี่น้อง ศึกษาเพิ่มเติม